Aanhoudende pijn
Ervaart u al langere tijd pijn? Dan kan er sprake zijn van aanhoudende pijn – dat wil zeggen: pijn die langer dan drie maanden aanhoudt. Dit betekent niet dat de pijn “blijvend” is of dat u er niets aan kunt doen. In veel gevallen is herstel nog goed mogelijk.
Pijn is in de basis een beschermingsmechanisme. Het lichaam geeft een alarmsignaal af wanneer het wordt bedreigd, zowel lichamelijk als psychisch. Zo helpt pijn u te voorkomen dat u zich verder bezeert.
Een eenvoudig voorbeeld: knijpt u even in uw arm, dan ervaart u kort pijn. Laat u weer los, dan verdwijnt die pijn ook direct. De hersenen signaleren een (kleine) dreiging, maar schakelen het alarm weer uit zodra die voorbij is. Op een afbeelding links ziet u hoe pijn normaal functioneert.
Blessure
Bij een blessure, zoals een verstuikte enkel, raakt het weefsel beschadigd (zie de rechterzijde van de afbeelding ). De belastbaarheid van dat weefsel neemt tijdelijk af. Uw lichaam reageert met pijn – nog voordat u verdere schade kunt aanrichten. Dit is normaal en zelfs wenselijk. Tijdens revalidatie is het dus niet vreemd als u nog iets voelt; uw lichaam geeft grenzen aan. Naarmate het weefsel herstelt, zal ook de pijndrempel weer normaliseren.
Toch kan het gebeuren dat pijn aanhoudt, zelfs wanneer het weefsel allang genezen is. In zulke gevallen spelen vaak andere factoren mee. De richtlijn “Lage rugpijn” van het KNGF benoemt verschillende belemmerende factoren die het herstel kunnen vertragen of blokkeren:
- Psychosociale stress
- Bewegingsangst (ook welkinesiophobia genoemd)
- Catastroferendegedachten (“Er is vast iets ernstig mis met mijn lichaam”)
- Negatieve verwachtingen over herstel
- Somberheid of depressieve gevoelens
- Frustraties over het functioneren
Wanneer deze factoren een rol spelen, zien we dat het pijnsysteem overgevoelig raakt. Centrale sensitisatie genoemd. Uw lichaam blijft signalen afgeven, Ook al is er geen aantoonbare weefselschade meer. In deze gevallen is het belangrijk om in beweging te blijven, stap voor stap vertrouwen terug te krijgen in uw lichaam en te leren begrijpen wat er in uw brein en zenuwstelsel gebeurt.
Uw brein als alarmsysteem
Pijn wordt niet alleen door lichamelijke schade veroorzaakt, maar ook door onveiligheid – fysiek of psychologisch. Uw brein maakt voortdurend inschattingen over dreiging. Als het brein “denkt” dat u in gevaar bent, kan het pijn produceren – ook zonder schade. We noemen dit ook wel ‘aangeleerde pijn’.
Stel je voor dat je een keer door je rug bent gegaan. Het deed flink pijn, je schrok ervan en het kostte weken voordat het weer beter ging. In die periode was je lichaam alert: spieren spanden zich aan, je bewoog voorzichtiger en je hoofd was voortdurend bezig met “oppassen”. Dat was logisch en zelfs helpend op dat moment. Je lichaam probeerde je te beschermen, zodat het kon herstellen.
Wat er dan gebeurt, is dat je zenuwstelsel die ervaring onthoudt. Niet zoals je een feit onthoudt, maar als een soort waarschuwingspatroon. Het brein leert: deze beweging, deze houding of deze situatie kan gevaarlijk zijn.
Maanden later til je een tas op, misschien op een druk moment of wanneer je moe bent. De beweging lijkt op wat je eerder deed toen het misging. Hoewel er nu geen schade is ontstaan in spieren of gewrichten, herkent je brein de situatie. Het schakelt razendsnel een beschermingsreactie in: spieren spannen zich extra aan, de ademhaling verandert en de pijngevoeligheid gaat omhoog. Je voelt opnieuw pijn.
Belangrijk om te weten: die pijn is echt. Je verzint hem niet. Maar hij komt dit keer niet doordat er iets kapotgaat, maar doordat het zenuwstelsel te snel reageert. Het alarm staat te scherp afgesteld.
In de fysiotherapie helpen we dat alarmsysteem weer nauwkeuriger af te stellen. Door veilig te bewegen, door positieve ervaringen op te doen en door te leren luisteren naar signalen zonder meteen in de alarmstand te schieten. Zo leert het brein: deze beweging is nu veilig. Langzaam neemt de spanning af en wordt de pijn minder dominant.
Bewegen speelt hierin een sleutelrol. Niet om door de pijn heen te gaan, maar door het lichaam opnieuw vertrouwen te geven. Zo kan pijn afnemen, zelfs wanneer er geen schade hersteld hoeft te worden.
Vergelijk het met een brandalarm dat afgaat terwijl u gewoon aan het koken bent. Het alarm is bedoeld om u te beschermen, maar staat te scherp afgesteld en slaat alarm bij alleen condens aan.
Wat kunt u doen?
Aanhoudende pijn vraagt om een andere aanpak dan acute pijn. Niet alleen rust, maar juist begrip, educatie, beweging en zelfvertrouwen zijn belangrijke pijlers. Hoe herkent u patronen en triggers? Hoe krijgt u de balans terug tussen belasting en herstel? Wat kan pijneducatie, training, adem en ontspanningsoefeningen voor u betekenen? Neem contact op met fysiotherapie Oudegracht!
Video’s met uitleg over aanhoudende pijn en hoe dit ontstaat: